مجمع بزرگداشت بيستمين سالياد آيت الله سيدروح الله خاتمی برگزار شد؛

سيد حسن خميني: آيت الله خاتمي پايبند به موارد خود تنيده نبود

سيد محمد خاتمي: زهد، اخلاق، روشنفكری سه ويژگی ممتاز آيت الله خاتمي بود

کنگره بزرگداشت آیت الله سید روح الله خاتمی صبح روز پنج شنبه  در "خانه فرهنگ خاتمی "در اردکان - يزد برگزار شد.

به گزارش روابط عمومي خانه فرهنگ خاتمي شركت كنندگان در اين مجمع پيش از شروع مراسم با حضور بر مقبره آیت الله خاتمی یاد و خاطره این عالم ربانی را گرامی داشتند.

اميد است خانه فرهنگ خاتمي در راهي كه اين عالم عامل گشوده بود، قدم بردارد

در این مجمع که به مناسبت بزرگداشت بیستمین سالياد آيت الله حاج سيد روح الله خاتمي در خانه فرهنگ خاتمي برگزار شد، سيد علي خاتمي ضمن خير مقدم به شركت كنندگان در اين مجمع اظهار داشت: اين خانه از سال 1380 به عنوان يك موسسه‌ي غيردولتي و غيرانتفاعي فعاليت خود در زمينه‌هاي فرهنگي، علمي،‌ اجتماعي و ... را آغاز نموده است.

وي با بيان اينكه آنچه اين معلم اخلاق داشت گفتار صدق برآمده از دينداري بود، اظهار داشت:‌ امام خميني ايشان را يكي از پر فروغ‌ترين چهره‌‌هاي تقوا و خلوص و ايمان در مقياس جهان اسلام و ايران خواندند كه يك عمر با تحجر و واپس‌گرايي جنگيد و يكي از طرفداران بي بديل اسلام ناب محمدي در عصر فريب و خودپرستي بود.

سيدعلي خاتمي تصريح كرد:‌سيد محمدخاتمي نيز در جايي ايشان را دينداري ارزشمند و دانشمندي آزاده خوانده‌اند كه نه تنها عالمي برجسته بود كه براي بسط دانش و پرورش دانشمند،‌نيز سخت كوشش مي‌كرد و نسبت به انديشه‌هاي تازه جستجوگر بود به خصوص در پديده‌هايي كه برآمده از دين بود چه از سوي روحانيون بيان مي‌شد و چه از سوي جوانان نوجوي غير متدين.

وي افزود: او معتقد بود براي زنده نگه داشتن دين بايد از تجربه‌هاي بشري استفاده كرد و گوهر دين را كه از انگاره‌هاي سست و انگيزه‌هاي پست زنگار گرفته است، پيراست.

فرزند آيت‌ا... سيد روح‌الله خاتمي تصريح كرد: محيطي كه ايشان در آن به سر مي‌برد از پرتو ايمان تابناك و سرشار از انديشه‌هاي آزادي بود و هر جه كه بود ديگر تملق،‌دروغگويي،‌ مسئوليت گريزي وجود نداشت و به همان ميزان كه از اين امور بيراز بود از انديشه‌هاي نو استقبال مي‌كرد.

وي افزود:‌ در خانه او بود كه ما از آن روز كه خود را شناختيم با رويدادها و مسائل سياسي و فرهنگي روز و شخصيت‌هاي به نام آشنا شديم و سعه صدر را در برخورد با امور از او آموختيم و اكنون اميد داريم كه با هميت همكاران و انديشمندان و خيرخواهان كشور بتوانيم خانه فرهنگ خاتمي را در تراز خانه معنوي وي قرار دهيم.

خاتمي گفت: در وظايف 15 گانه خانه فرهنگ خاتمي فعاليت‌هاي گوناگون علمي، پژوهشي و فرهنگي پيش بيني شده است و مي‌توان با اين زمينه‌ها پنجره هاي جديدي به سوي نيازهاي امروز جامعه كنوني و به ويژه نسل جوان باز كرد.

وي تصريح كرد: از كارهايي كه تا كنون به فرجام رسيده مي‌توان به تبديل خانه آيت‌ا... به مركزي فرهنگي و ايجاد خانه فرهنگ خاتمي با زيربناي 2500 مترمربع ، گردآوري آثار و اسناد مرتبط با آن مرحوم و نيز پژوهش درباره آنها اشاره كرد كه تاكنون 4 جلد كتاب و 5 جلد در آينده نزديك در سال جاري به چاپ خواهد رسيد.

مديرعامل خانه فرهنگ خاتمي بيان داشت:‌ كارهاي در پيش روي اين خانه نيز ساماندهي كارهاي بنيادين در حوزه انديشه و نقش آن بزرگوار است و اهتمام به اجراي اموري از جنس نو و مطابق با مسائل زمان است.

سيد علي خاتمي در پايان اظهار اميدواري كرد: همراهي همشهريان دردمند و ارجمند، سرمايه راه اين حركت عظيم باشد.

مرحوم خاتمي سير و سلوك الهي را به  حد اعبلا رساند

حجت الاسلام موسوی بجنوردی، در مجمع بزرگداشت آیت الله سید روح الله خاتمی اظهار داشت: مرحوم خاتمی سیر و سلوک الهی را به حد اعلاء رسانده بود و بیشتر علمای زمان ایشان همواره به مقام شامخ این عالم و فیلسوف بزرگ غبطه می خوردند.

وی افزود: آیت الله سید روح الله خاتمی در تمام طول عمر پر برکت خود از خودپرستی و خودخواهی به دور بود و همواره افتادگی و فروتنی در رفتار وی قابل مشاهده و ملموس بود.

موسوی بجنوردی خاطرنشان کرد: زندگی این عالم بزرگ مصداق واقعی "عاش سعیداً و مات سعیدا" بود و بعد از فقدان وی نیز همانگونه که مشاهده می شود، روح او در میان مردم و اندیشمندان زنده است و از فیوضات وی بهره های فراوانی برده می شود.

رئیس مرکز دایره المعارف اسلامی همچنین با اشاره به نظریه های مختلف فلسفی فیلسوفان بزرگ همچون افلاطون و سقراط همچنین با اشاره به علم اخلاق و نظریات علمای اخلاق بیان داشت: آیت الله خاتمی در مباحث فلسفی و عرفانی همچنین در اخلاق سرآمد بود و امام خمینی(ره) نیز ایشان را از پرفروغ ترین افراد کم نظیر در علم و تقوا خوانده بود.

وی یادآور شد: مرحوم خاتمی در علوم عقلی و نقلی نیز متخصصی به تمام معنا بود و در مباحث خود به مواردی اشاره می کرد که تسلط وی را به فلسفه به خوبی نمایانگر می کرد.

موسوی بجنوردی عنوان کرد: آیت الله خاتمی به رغم زندگی در محیطی دور از مرکز و در یکی از شهرهای کوچک یزد، عالمی روشنفکر بود و همواره از مواردی که روشنفکران امروز مدافع آن هستند، دفاع و نظریه پردازی می کرد که مصداق آن حقوق زنان بود.

نگاه امام به دين كاريكاتوري نبود

همچنين سید حسن خمینی در اين مجمع گفت: روحانی تاثیرگذار کسی است که متناسب با نیاز جامعه سخن بگوید و در تبلیغ دین انتظاری از مردم نداشته باشد.

حجت الاسلام سید حسن خمینی  اظهار داشت: در خصوص شئونی که می شود از آیت الله خاتمی یاد کرد تنها به دو بعد می پردازم. آنچه که از مرحوم خاتمی در ذهنها به یادگار مانده خلوص و صفا و پاکدامنی و تقوای ایشان است.

وی با اشاره به علل فراز و فرود اقبال روحانیت در جامعه خاطرنشان کرد: دوری از منیت و روی آوردن به اخلاق شرط اساسی توفیق سخن و تبلیغ روحانیون است.

حجت الاسلام خمینی در این خصوص به روش پیامبران برای تبلیغ اشاره کرد و افزود: اینکه پیامبران در زندگی خود دم به دم باید این مسئله را به مردم گوشزد می کردند که ما از شما اجر نمی خواهیم به همین دلیل بوده که مردم منفعت شخصی را در تبلیغ دین نبینند زیرا اگر مردم بدانند در سخنی که مطرح می شود نفعی برای گوینده است نمی توانند به راحتی حرفی را بپذیرند.

حجت الاسلام خمینی یادآور شد: ما در جامعه یک مشکل داریم و آن عدم تناسب بین علت غایی و علت فاعلی است به نحوی که درسهایی که یک طلبه در حوزه می آموزد برای عملی کردن در جامعه کافی نیست و به همین دلیل است که خروجی ما متناسب با هدف نیست.

وی در ادامه عنوان کرد: آنچه بیش از هر چیز در جامعه مردم را به سوی دین می خواند اخلاق است که موجب توفیق روحانیت در امر تبلیغ دین می شود.

حجت الاسلام خمینی در ادامه با اشاره به اینکه امام (ره) قبل از معلمی فقه و اصول در حوزه، معلم اخلاق بود، متذکر شد: امام این نکته اصلی را به درستی فهمیده بود و بی انتظاری روحانیت در امر تبلیغ چه در بحث مقامی و چه در بحث مالی و روشن بودن دل وی تاثیر تبلیغ دین را در بین آحاد مردم بیشتر می کند و رمز توفیق روحانیت بزرگ جامعه هم در شناخت این امر بود.

فرزند مرحوم حاج احمد خمینی در ادامه، شرط دوم تاثیرگذاری روحانیون بر جامعه را پاسخگویی به نیاز جامعه عنوان کرد و متذکر شد: روشنفکر کسی نیست که حرف نو بزند بلکه کسی است که متناسب با نیاز جامعه سخن بگوید و مشکل بسیاری از ما این است که پیرامون درد جامعه سخن نمی گوییم.

به گفته وی تمایز امام (ره) نیز با دیگران در فقیه بودن و فیلسوف و عارف بودنش نبود بلکه در این بود که برداشت ایشان از دین و حقایق دین کاریکاتوری نبود یعنی همه چیز را در تناسبها و اندازه های واقعی اش می دید و این ویژگی در زندگی آیت الله خاتمی هم دیده می شد.

وی ادامه داد آیت الله خاتمی نیز تنها خود را نمی دید و پایبند به موارد خود تنیده نبود.

حجت الاسلام سید حسن خمینی در پایان با اشاره به پیام تسلیت امام خمینی (ره) به مناسبت رحلت آیت الله خاتمی اظهار داشت: در پیام ایشان 20 نکته مشاهده می شود که دو بعد ذکر شده نیز در این نکات وجود دارد.

آيت الله خاتمي هيچگاه فروتني را ترك نكرد

در اين مجمع رئیس فرهنگستان علوم به عنوان سومين سخنران ، ظرافت طبع، بی تکلفی و بردباری را هنر و فضیلت آیت الله روح الله خاتمی دانست.

دکتر رضا داوری اردکانی، اظهار داشت: آیت الله خاتمی به رغم برخورداری از سطح زندگی متوسط هیچگاه افتادگی و فروتنی را ترک نکرد و این خصایص والای اخلاقی شخصیت این مرد بزرگ را پس از دو دهه از فوت ایشان همچنان ماندگار نگه داشته است.

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به بینش عمیق سیاسی آیت الله خاتمی خاطرنشان کرد: ایشان همچون یک مفسر سیاسی آگاه به رموز سیاست، حوادث را با عقل علمی و سلیمی صحیح تفسیر می کرد.

اين فیلسوف کشورمان عنوان کرد: آیت الله خاتمی نه تنها در بعد سیاسی بلکه از تمام علوم روز آگاهی داشت به نحوی که فردی با اندیشه های کمونیستی در مواجهه با ایشان از علم و درایت آیت الله خاتمی متعجب شده و باور نمی کرد یک روحانی تا این حد بر علوم روز تسلط داشته باشد.

عضو هیئت امنای خانه فرهنگ خاتمی همچنین یادآور شد: برقراری ارتباط با آیت الله خاتمی بسیار ساده بود و هرچه به ایشان نزدیکتر می شدیم، احترام پررنگتر می شد.

دکتر داوری بیان داشت: علاقمندی آیت الله روح الله خاتمی به کتابهای رمان و رادیو نیز تعجب برانگیز بود و حتی ایشان گاهی به راحتی یک نقاد رمان با روشنفکری تمام موضوع رمانهای روز را نقد می کردند.

عضو عالی شورای انقلاب فرهنگی همچنین در خصوص فروتنی ایشان ادامه داد: فروتنی آیت الله خاتمی زبانزد خاص و عام بود به نحوی که ایشان هیچگاه از علم خود نگفتند و من به عنوان مرید 40 ساله ایشان از دیگران می شنیدم که علم فلسفه را به خوبی می دانند و در این زمینه تحصیل کرده اند.

تاثير استاد در روحيات آيت الله خاتمي به وضوح ديده مي شد

در بخش دوم اين مجمع، عضو فرهنگستان علوم با تاکید بر تاثیر مربی بر تربیت شاگردان خاص به ویژه در حوزه های علمیه گفت: تاثیر مثبت مربی اندیشمند و با تقوا در مرحوم آیت الله روح الله خاتمی و شاگردانش قابل انکار نیست.

حجت الاسلام سیدمصطفی محقق داماد اظهار داشت: با ریشه یابی اساتید مرحوم خاتمی به وضوح می توان دریافت، تربیت شدگان مربیان خاص همگی افرادی بی ریا و خالص هستند و این هنر مربیان بزرگ است که شاگردانشان را همچون خود تربیت کنند.

رئیس مرکز مطالعات اسلامی فرهنگستان علوم افزود: برای تربیت شاگردان اصیل و زاهد الگو لازم است و الگوهایی نظیر آیت الله خاتمی به خوبی این شانیت را مراعات کرده و به حق اساتیدی همچون خود تحویل جامعه داده اند.

محقق داماد یادآور شد: مرحوم آیت الله خاتمی خود نیز شاگرد عالمی بود که زهد و تقوای وی سرآمد بود و خصوصیات علمایی چون خاتمی،‌ فکور و آیت الله شیخ عبدالکریم حائری یزدی همچون یکدیگر بود.

عضو هیئت مدیره خانه فرهنگ خاتمی، پاکی، آزادگی،‌ اخلاص، دوری از ظواهر دنیوی، عدم تظاهر به دینداری و .... را از ویژگیهای بارز روحانیون خطه یزد دانست و بیان داشت: تمام فضیلتهای انسانی و روحانیون این منطقه حول محور بی ریایی و صداقت می چرخد.

محقق داماد در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به فقه اکبر و اصغر بیان داشت: فقه اصغر را می توان از کتاب، مربی و ... آموخت اما فقه اکبر درجاتی بسیار بالاتر از فقه و بیشتر حالات نفسانی است و آیت الله خاتمی از این درجه از فقه برخوردار بود.

- حجت الاسلام محقق داماد در میان سخنان خود در اشاره به سعه صدر آیت الله خاتمی به تحمل و صبر سیدمحمد خاتمی در زمان ریاست جمهوری اشاره کرد و گفت: در عین حالی که آقای خاتمی گاهی عصبانیتهایی در مسائل جزئی دارند اما سعه صدر را در مسائل بزرگ و اساسی و مواجهه با منتقدان از پدر بزرگوار خویش به ارث برده اند.

- محقق داماد همچنین در بخشی از سخنان خود با بیان خاطرات خویش خطاب به سید محمدخاتمی عنوان کرد "اگر حافظه ایشان یاری کند که گمان می کنم فراموش کرده باشند"،‌ سپس گفت: بعید نیست هشت سال گرفتاری در زمان ریاست جمهوری ایشان را گرفتار فراموشی بخشی از خاطرات کرده باشد که خاتمی در جواب وی بیان داشت: خدا کند فقط تاثیر آن بر روی حافظه بوده باشد.

زهد، اخلاق، روشنفكری سه ويژگی ممتاز آيت الله خاتمي بود

حجت الاسلام و المسلمين «سيدمحمد خاتمی» سخنران پاياني اين مجمع در خانه فرهنگ خاتمی بود. وي ضمن تشكر از حضور مهمانان و حضار در جلسه گفت: زهد، اخلاق، روشنفكری سه ويژگی ممتاز مرحوم پدرم بود.

وی افزود: يكی از بارزترين شئون شخصيت مرحوم خاتمی، شأن اخلاقی ايشان بود. اخلاق اهميت خاصی در دعوت پيامبران به دين و نقش مهمی در پيشرفت جامعه دارد. در آيات و روايات فراوانی در باب اخلاق می شنويم و آموزش می بينيم، چه در مورد اخلاق و چه در مورد آموزه های اخلاقی مانند ايثار، عفو و ... .

رئيس جمهور سابق كشورمان تأكيد كرد: در مورد پيامبر اكرم(ص) علاوه بر سيره و سنت ايشان كه بر جنبه اخلاقی آن بزرگوار تصريح دارد، آيات قرآن هم نرمی اخلاق پيامبر را رحمت خدا می دانند. هدف بعثت پيامبر از زبان پيامبر، كامل كردن اخلاق و مكرمت های اخلاقی است. در حكمت معنوی ما هم اخلاق به عنوان جزئی از حكمت عملی جايگاهی، گرچه متروك، دارد.

خاتمی ادامه داد: تجلی اخلاق در منش و سلوك و رفتار آدمی است كه يكی از آنها مربوط به انسان متفرد و يكی هم آنجاست كه با غير رابطه پيدا می كند. پرستش خدا هم دقيقا از اين منظر ريشه ای اخلاقی دارد. شايد يكی از علل كم توجهی به اخلاق اجتماعی و زيستی اين باشد كه دين شريعت دارد و دين بی شريعت هم دين ناقص است. اما شريعت جوابگوی اخلاق بوده است و شرع جای اخلاق را می گيرد و اخلاق يا تفننی می شود و يا رانده.

وی با اشاره به اين كه امر فوق با روح و نص آموزه های قرآنی و روايی ما ناسازگار است، گفت: با اندك تأملی هم درمی يابيم كه برای جامعه ای متعالی و پيشرو نياز به اخلاق داريم. شأن اخلاقی انسان مقدم بر شأنی است كه شريعت به خاطر آن وضع شده است. ملاكهای اخلاقی فرا دينی اند و خرد آدمی و الهام الهی معيارهای اخلاقی را به آدمی داده اند.

خاتمی يادآور شد: آيات قرآن (آيات 7 تا 10 سوره شمس) دلالت بر اين امر دارد كه اولا جان انسان جان اخلاقی است و معيارهای اخلاقی در آن تعبيه شده است و ثانيا انسان در انتخاب عمل اخلاقی آزاد است و اخلاق بايد از سر بصيرت و آگاهی انتخاب شود.

وی افزود: حال اگر تعارضی ميان شريعت و اخلاق، تصور و يا واقع شد، بايد به تعبير مرحوم استاد مطهری، عدالت را در سلسله احكام قرار داد. اگر حكمی عادلانه نبود، حكم شرعی نيست. اگر عدالت و اخلاق در سلسله احكام قرار گيرند، اين تعارض از بين می رود و تحولی عظيم در امر فقه ايجاد می شود.

سيدمحمد خاتمی با اشاره به ويژگی های مرحوم آيت الله خاتمی گفت: وی در پايان خاطرنشان كرد: مرحوم خاتمی درد جامعه را می دانست و دغدغه حل مشكلات مردم را داشت و به چرب و شيرين دنيا هم آلوده نشد و زندگی اش را هم در حداقل ممكن تنظيم می كرد. زهد او هم در اثر اضطرار نبود. امكانات داشت، اما به حداقل اكتفا می كرد كه اين می شود زهد. اين سه ويژگی، او را به انسانی استثنايی بدل كرد.

خاتمی یادآور شد: این سختگیری در هزینه های زندگی خود، در کمکهای علمی و اخلاقی به حرکت انقلاب وجود نداشت و در این زمینه ها گشاده دست بود.

حجت الاسلام سید محمد خاتمی اظهار داشت: هنگامی که صحبت از زهد به میان می آید در درجه اول چهره عبوس نسبت به مادیات و بی توجهی به آمال مردم در نظر می آید اما نه واقعیت زهد در اسلام این است و نه زهد آیت الله خاتمی اینگونه بود.

به گفته وی، ایشان در همه حال دغدغه مشکلات مردم را داشت و در این مسئله تعصبی نسبت به دین و آیین افراد نداشت به نحوی که حتی بسیاری از زرتشتیان آن دوره نیز ایشان را حکم قرا می دادند.

سید محمد خاتمی عنوان کرد: بصیرت و روشنفکری و شناخت درد زمان در ایشان موج می زد چرا که اگر بصیرت نباشد، دین به عنوان یک ابزار خشونت و ترساننده در می آید که به جای جاذبه دافعه دارد.

رئيس موسسه بين المللي گفتگوي فرهنگها و تمدنها با برشمردن خصوصیات نیک اخلاقی پدر از سه نفر به بزرگی یاد کرد که یکی از آنها مادر بزرگ (جده پدری) بود که همواره در خانواده از ایشان به بزرگی یاد می شود و همواره در طول زندگی علاقه خاصی بین ایشان و سیدروح الله خاتمی بوده است و دیگری برادر آیت الله سیدروح الله خاتمی.

- وی همچنین از مادر خویش به عنوان زنی بزرگ که همواره همراه و همدل پدر بود یاد کرد اما سخن وی با بغضی که در گلو داشت ناتمام ماند و قطراتی اشک پایان بخش سخنرانی وی شد. این حرکت شاید نشانگر آرزومندی وی برای طول عمری پربرکت برای مادر بود.

در اين مجمع كه با حضور شخصیتهای علمی، ادبی، مذهبی و سیاسی کشور و مسئولان استانی و شهرستانی برگزار شد، فضائل، سیر و سلوک،‌ تقوی و سایر ابعاد شخصیتی آیت الله خاتمی مورد بررسی قرار گرفت همچنین سه مقاله توسط رسول دریایی،‌ حسین غفوری اردکانی و حجت الاسلام محمدتقی فاضل میبدی در خصوص شخصیت این عالم بزرگ و نقش وی در دینمداری مردم ارائه شد.

در این مجمع مهمانان و شخصیتهای وی‍ژه ای حضور داشتند که از آن جمله می توان به حجج اسلام موسوی بجنوردی،‌ محقق داماد، سید حسن خمینی،‌ سیدیاسر خمینی،‌ سیدمحمود دعایی، مجید انصاری،‌ محمد شریعتی، سید عبدالواحد موسوی لاری، محمدعلی صدوقی، منهاج، پويا، فاضل ميبدي، همچنین عارف، بیطرف،‌ مسجدجامعي، مرعشي، دكتر فاطمه طباطبایی همسر حاج احمد خمینی و فرزندان آیت الله سیدروح الله خاتمی، نمايندگان مردم استان يزد و اردكان در مجلس، ائمه جمعه و مسئولان استاني و شهرستاني اشاره کرد.

اين مجمع یک روزه عصر روز پنج شنبه به کار خود پایان داد و کتاب "روح باران" شامل فرهنگ گفتار آیت الله سیدروح الله خاتمی به همت دفتر پ‍‍ژوهش خانه فرهنگ خاتمی و لوح فشرده "خاتمي زنده دل" در بین حضار توزیع شد و در حاشيه برگزاري اين مجمع نمايشگاه عكس و سند حاوي 90 قطعه عكس و سند مربوط به زندگي آيت الله خاتمي با عنوان "خورشيد كوير" داير شد كه اين نمايشگاه تا پنجم آذر ماه ادامه دارد.

پس از پایان این کنگره علمی،‌ مراسمی نیز با حضور گسترده مردم استان يزد و مهمانان شركت كننده در مجمع يك روزه در مصلای این شهر برگزار شد كه نماز مغرب و عشا نیز به امامت حجت الاسلام سیدحسن خمینی برگزار شد.